2016年2月25日木曜日

メモ



10th अनुवाक of चमकप्रश्नः を私なりに覚え易くまとめました。
 
गर्भाः                             fetuses
वत्साः                            baby cows
त्र्यविः                            18 months old           त्र्यवी
दित्यवाट् (दित्यवाह्)          24 months old           दित्यौही
पञ्चाविः                          30 (?) months old      पञ्चावी
त्रिवत्सः                          36 months old           त्रिवत्सा
तुर्यवाट् (तुर्यवाह्)              48 months old           तुर्यौही
पष्ठवाट् (पष्ठवाह्)               48 months old           पष्ठौही
उक्षा (उक्षन्)                    bull                             वशा      barren cow
ऋषभः                           bull                             वेहत्      cow that miscarries
अनड्वान् (अनडुह्)          bull                             धेनुः      yielding cow

For दित्यवाट्, तुर्यवाट्, पष्ठवाट्
Note 1:
दित्य + वह् + ण्वि            3.2.64 वहश्च । ~ ण्वि छन्दसि सुपि उपपदे
In Monier Williams dictionary, प्रातिपदिकs are listed as that end with वह्. However, वाह् ending caused by ण्वि seems more proper, as दित्यवाह् is made with 3.2.64 in काशिका.
The last ह् becomes ड् or ट् by 8.2.31 हो ढः। ~ पदस्य अन्ते च, 8.2.39, and 8.4.56.
Note 2:
In feminine, by 4.1.62 वाहः।, ङीष् comes.
दित्यवाह् + ङीष्              4.1.62 वाहः। ~ ङीष् स्त्रियाम्
दित्य ऊठ् आह् + ई           6.4.132 वाह ऊठ् । ~ सम्प्रसारणम् भस्य
दित्य ऊह् + ई                 6.1.108 सम्प्रसारणाच्च । ~ अचि पूर्वः
दित्यौह् + ई                    6.1.89 एत्येधत्यूठ्सु । ~ वृद्धिः
Note 3:
I don’t find the व्युत्पत्ति of पष्ठवाह्. प्रष्ठवाह् and पृष्ठवाह् are seen in grammar books.

For अनड्वान्, 7.1.82, 7.1.98, and 7.1.99 are to be referred.

आयुर् प्राणः अपानः व्यानः |
चक्षुः | श्रोत्रम् | मनः | वाक्
आत्मा यज्ञः

Medhaみちかの関連サイト